Uncategorized

Ontdooien en andere gekke winterwoorden en -uitdrukkingen

De eerste nachtvorstjes zijn reeds gepasseerd en ook de Sint moet uitkijken bij het schoorsteenvullen dezer dagen. Winter is coming en dat betekent krabben, glibberen, bevroren snotneuzen en wellicht wat sneeuwpret, maar waarschijnlijk vooral veel sneeuwsmurrie. Gelukkig kun je in de winter ook lekker binnen bij de kachel zitten met warme chocolademelk of een Pumpkin Spiced toverkoffie en je verkneukelen op het aangezicht van die arme zielen die besjaald en gemutst door je straat heen ploeteren.

 

Als taalfetisjist kan ik mij ook bijzonder verheugen op allerhande woorden en zinnen die geassocieerd worden met de winter en die de komende weken dan ook veelvuldig de revue zullen passeren. Waarover ik mij bijvoorbeeld altijd heb verwonderd, is waarom men ‘ontdooien’ zegt. Ont- is, zo dacht ik, een prefix of voorvoegsel dat een ontkenning (ha, de ironie) of tegenstelling aangeeft, zoals in ‘ontspannen’ (weggenomen spanning). ‘Ontdooien’ is op zo’n manier dan toch het ontkennen van dooi en dus vorst! Mijn vermoeden bleek echter onjuist, want, zo leert het Genootschap Onze Taal: het voorvoegsel ont- kent (niet ontkent) meerdere betekenissen! Te weten: verwijdering (‘ontkomen’ of ‘ontvetten’), tegenstelling (‘ontsluiten’ of ‘ontkennen’), maar dus ook: het beginnen van een handeling. Voorbeelden van woorden die deze betekenis van ont- meedragen, zijn: ‘ontwaken’, ‘ontbloten’, ‘ontnuchteren’ en dus ook ‘ontdooien’.  Doorgaan met het lezen van “Ontdooien en andere gekke winterwoorden en -uitdrukkingen”